Klaus A. Milachowski, Prywatna Praktyka Ortopedyczna, Theatinerstr. 35, D-80333 Monachium
Axel Krauss, Technologia Ortopedyczna, OT-M, Schuetzenstr. 35, D-83714 Miesbach
Streszczenie
Przebadano radiologicznie dwadzieścia stóp pod kontem korekcji palucha koślawego. Wykorzystaliśmy konwencjonalny sztywny nocny aparat
korekcyjny palucha koślawego oraz nowo wynalezione dynamiczne korygowanie palucha koślawego (HallufixŽ). U pacjentów występował
paluch koślawy w stopniu lekkim do umiarkowanego ze średnim kątem 28,8 stopni. Wyniki wykazują statystycznie znaczącą poprawę kąta
palucha koślawego w obu przypadku korygowania, przy czym nowe dynamiczne korygowanie było w stanie skorygować paluch koślawy do
normalnych wartości. Ponadto korekta kąta międzyśródstopowego była statystycznie znacznie lepsza w przypadku wykorzystania nowego
dynamicznego korygowania. Wyniki pokazują, że konserwatywne leczenie palucha koślawego jest możliwe i skuteczne.
Wstęp
Paluch koślawy stał się najpowszechniej występującym schorzeniem stopy. Liczne prace, np. Sim-Fooka i Hodgsona (1958), wykazują,
że rozwój cywilizacyjny począwszy od chodzenia na boso do noszenia nowoczesnego obuwia w znacznym stopniu zwiększył zasięg
występowania palucha koślawego. Tendencja rodzinna do występowania palucha koślawego utrwala się. Większość pacjentów to kobiety w
wieku od 40 do 60 lat (Kato i Watanabe 1981, Coughlin 1966, Coughlin i Thompson 1966). Jednak pacjenci stają się coraz młodsi.
Według podręczników konserwatywne leczenie palucha koślawego nie jest możliwe (porównaj Bischoff i Wirth 2001, Schuh i inni 2007).
Nowe prace Torkkiego i innych z 2001 i 2003 roku wskazują jednak, że konserwatywne leczenie palucha koślawego przy pomocy
korygowania jest obiecujące i operacje, konieczne w przypadku stosowania innego leczenia, mogą zostać przełożone. Jednak trwała
korekta osi dotychczas nie była możliwa. Dotychczas konserwatywne środki oznaczały wykorzystywanie nocnej szyny w celu terapii i
leczenia pooperacyjnego palucha koślawego. Dobrze znanymi wadami takiej nocnej sztywnej szyny to lokalne ciśnienie obciążające,
brak komfortu noszenia takiej szyny oraz niemożność przejścia nawet kilku kroków. Ponadto nocna szyna na paluchu koślawym nie
koryguje płaskostopia, które jest rzeczywistą przyczyną występowania palucha koślawego (Bischoff i Wirth 2001, Milachowski i inni
2007, Schuh i inni 2007, Wülker 1997). We współpracy z Instytutem Fraunhofer opracowano dynamiczną szynę (HallufixŽ) służącą do
aktywnego korygowania lekkiego do umiarkowanego palucha koślawego. Korygowanie posiada sześć głównych funkcji: - bandaż
śródstopowy, - podtrzymywanie łuku poprzecznego podkładką, - anatomiczna szyna dla pierwszego śródstopia, - miękka podkładka
łagodząca ciśnienie, - swobodna poruszania się podstawowego stawu dużego palca u nogi, - szyna z korekcyjnym bandażem. Dające
się regulować w zależności od indywidualnych wymagań wodze umożliwiają korygowanie wadliwego ustawienia. Ta szyna jest
zaprojektowana do warunków dziennych i nocnych i może być również noszona w zwykłych butach. Wstępne badania kliniczne wykazały
korektę palucha koślawego przy zastosowaniu tego konserwatywnego leczenia (Neumann 2005, Milachowski i inni 2007). Przeprowadzono
również badania pooperacyjne dotyczące leczenia palucha koślawego przy zastosowaniu nowo wynalezionego korygowania (Milachowski
2007, Werzinger 2006). Przeprowadzono porównawcze badanie radiologiczne dotyczące skuteczności konserwatywnego korygowania palucha
koślawego oraz konwencjonalnej nocnej szyny, a także nowo wynalezionego korygowania (Rys. 1-3).
Dokumentacja leczenia pacjentów i metodologia
Badania prowadzono na stopach 20 pacjentów z paluchem koślawym występującym w stopniu lekkim do umiarkowanego. Ściągnięte poważne
zniekształcenie obejmujące inne palce nie może być leczone konserwatywnie i terapia musi polegać albo na stosowaniu butów
ortopedycznych albo na operacji. Wszystkie stopy zostały prześwietlone promieniami rentgena, gdy pacjenci stali w normalnej
pozycji, z nocną szyną (ValcoŽ FA Bort) oraz z nowym dynamicznym korygowaniem (HallufixŽ). Określono kąt palucha koślawego (?)
oraz kąt międzyśródstopowy pomiędzy pierwszym i drugim promieniem (ß) (Haas 1981, Spinner i inni 1984). Ocenę statystyczną
przeprowadzono przy pomocy testu T z poziomem znaczenia ustawionym na poziomie p < 0,05. Badano 15 pacjentów, 2 mężczyzn i 13
kobiet. Pięciu pacjentów (1 mężczyzna i 4 kobiety) miało paluch koślawy po obu stronach. Przeciętny wiek pacjentów wynosił 49 lat.
Najmłodszy pacjent miał 23 lata, a najstarszy 58 lat. Wszyscy pacjenci przyszli do gabinetu z powodu bólu w przedniej nodze.
Wcześniej nie stosowano leczenia, np. przy pomocy wkładów, dostosowania butów, fizjoterapii czy operacji.
Rys. 1-3: 23 letnia pacjentka z lekkim paluchem koślawym oraz bolesnym zapaleniem kaletki (1), korekta w nocnej szynie (2) oraz przy pomocy nowego dynamicznego korygowania (3).
| Tabela 1 Korekta palucha koślawego przy pomocy nocnej szyny oraz średnie wartości dla dynamicznego korygowania i standardowe odchylenia; n = 20 | ||
| Normalna pozycja | Nocna szyna | Hallufix |
|
Kąt palucha koślawego ? Standardowe odchylenie 28,8o 8,68o (20o do 46o) |
Kąt palucha koślawego ? Standardowe odchylenie 18,4o 6,05o (10o do 30o) |
Kąt palucha koślawego ? Standardowe odchylenie 11,6o 3,2o (8o do 8o) |
|
Kąt międzyśródstopowy ß Standardowe odchylenie 16o 3,46o (12o do 24o) |
Kąt międzyśródstopowy ß Standardowe odchylenie 13o 3,38o (8o do 18o) |
Kąt międzyśródstopowy ß Standardowe odchylenie 10,2o 1,4o (8o do 12o) |
Wyniki
Badania radiologiczne stóp 20 pacjentów z paluchem koślawym w stopniu lekkim do umiarkowanego wykazują, że wadliwe ustawienie można
skutecznie skorygować przy pomocy nocnej szyny, a także nowego dynamicznego korygowania (Tabela 1). Początkowy kąt palucha koślawego
(?) miał średnią wartość 28,8o (minimum 20o i maksimum 46o). Nocna szyna pozwoliła na statystycznie znaczącą redukcję do 18,4o przy
niskiej wartości 10o i wysokiej wartości 30o. Nowo opracowane korygowanie HallufixŽ zredukowało wadliwe ustawienie do normalnych
wartości przy średniej wartości wynoszącej zaledwie 11,6o - minimum 8o, maksimum 18o. Różnice mają znaczenie statystyczne (p < 0,05).
Naturalnie płaskostopia nie można skorygować przy pomocy nocnej szyny ani nowo opracowanego dynamicznego korygowania, które jednocześnie
służy jako bandaż śródstopowy. Tak więc średni kat międzyśródstopowy DI DII (ß) miał średnią wartość 16o w zakresie od minimalnej
wartości 12o do maksymalnej wartości 24o. Nocna szyna pozwoliła na lekką korektę do średniej wartości 13o (minimum 8o, maksimum 18o).
Różnice nie mają znaczenia statystycznego (p > 0.05). Międzyśródstopowy kąt został również uregulowany na wartości 10,2o (minimum 8o,
maksimum 12o) przy pomocy nowo opracowanego dynamicznego korygowania. Różnica w porównaniu z początkowym wynikiem ma również w tym
przypadku znaczenie (p < 0,05). Odnosi się to odpowiednio do nocnej szyny i palucha koślawego w przypadku korekcji kąta
międzyśródstopowego (Rys. 412).
Rys. 4-6: 39 letni pacjent z kątem palucha koślawego o wartości 40o (4), korekta przy pomocy sztywnej nocnej szyny do 20o (5) oraz do 18o przy pomocy dynamicznego korygowania (6). Normalizacja kąta śródstopowego (ß) na poziomie 8o.
Rys. 7-9: 57 letni pacjent z kątem palucha koślawego o wartości 30o (7), korekta przy pomocy sztywnej nocnej szyny do 22o (8), brak korekty kąta śródstopowego (ß = 14o). Korekta kąta palucha koślawego do fizjologicznej wartości 12o oraz kąta międzyśródstopowego do 10o (9) przy pomocy dynamicznego korygowania.
Omówienie
Dotychczas uważano, że konserwatywne leczenie korekcyjne palucha koślawego nie jest możliwe. Wykorzystywano w tym celu sztywną nocną
szynę, szczególnie po operacjach. Nasze wstępne badania przeprowadzone na pacjentach z paluchem koślawym w stopniu lekkim do
umiarkowanego pokazują, że kąt palucha koślawego można skutecznie skorygować przy pomocy sztywnej nocnej szyny, a także nowo
opracowanego korygowania, przy czym nowe korygowanie było w stanie doprowadzić do normalnych wartości. Różnice są znaczące z
punktu widzenia statystyki. Korekta międzyśródstopowego kąta była również znacznie lepsza przy zastosowaniu nowego korygowania.
W tym przypadku również można było osiągnąć normalne wartości. Nowo opracowany bandaż HallufixŽ bardziej nadaje się do
konserwatywnej korekty palucha koślawego niż dotychczas wykorzystywane standardowe nocne szyny ze względu na lepszy komfort
noszenia w charakterze dziennej i nocnej szyny oraz jednoczesną korektę płaskostopia. Różnice w porównaniu z początkowymi
wartościami są znaczące.
Rys. 10-12: 59 letni pacjent z kątem palucha koślawego o wartości 46o (10), korekta przy pomocy sztywnej nocnej szyny do 30o (11) oraz do 16o (12) przy pomocy korygowania Hallufix.
Podziękowania
Chciałbym podziękować Doktorowi R. Neumannowi z Monachium oraz Profesorowi E.V. d. Flierdtowi z Monachium za pomoc zdjęciach
rentgenowskich oraz mojej córce Inżynier Charlotte Milachowski za pomoc przy ocenach statystycznych.
